ИССЛЕДОВАНИЕ ДИНАМИКИ ИЗМЕНЕНИЯ ПАРАМЕТРОВ МОТОРНОГО МАСЛА И ТЕХНИЧЕСКОГО СОСТОЯНИЯ СИСТЕМЫ СМАЗКИ ДИЗЕЛЬНОГО ДВИГАТЕЛЯ В ПРОЦЕССЕ ЭКСПЛУАТАЦИИ: ИССЛЕДОВАНИЕ ДИНАМИКИ ИЗМЕНЕНИЯ ПАРАМЕТРОВ МОТОРНОГО МАСЛА И ТЕХНИЧЕСКОГО СОСТОЯНИЯ СИСТЕМЫ СМАЗКИ ДИЗЕЛЬНОГО ДВИГАТЕЛЯ В ПРОЦЕССЕ ЭКСПЛУАТАЦИИ

Абзал Биниязов; Аманжол Табинбаев; Куралай Джолдасова; Александр Денисов

doi:10.32523/3136-3385-2026-155-2-128-144

Авторлар

Абзал Биниязов Западно-Казахстанский инновационно-технологический университет
Аманжол Табинбаев Казахский национальный исследовательский технический университет имени К. И. Сатпаева, Республика Казахстан, Алматы, Казахстан https://orcid.org/0009-0004-3130-3618
Куралай Джолдасова Казахский национальный исследовательский технический университет имени К. И. Сатпаева, Республика Казахстан, Алматы, Казахстан https://orcid.org/0000-0001-6407-9529
Александр Денисов Саратовский государственный технический университет имени Ю.А. Гагарина, Саратов, Российская федерация https://orcid.org/0000-0001-5447-7486

DOI:

https://doi.org/10.32523/3136-3385-2026-155-2-128-144

Кілт сөздер:

автокөлік техникасы, агрегаттарды жобалау, қозғалтқыштың тозуы, май қасиеттерінің өзгеруі, майдың жанып кету шығыны, отын шығынын реттеу

Аңдатпа

Бұл зерттеудің мақсаты — дизельді қозғалтқыштың майлау жүйесі қызметінің сандық және сапалық параметрлерінің өзара байланысын және олардың пайдалану кезеңіндегі өзгеру заңдылықтарын егжей-тегжейлі талдау болып табылады. Бұл динамиканы түсіну дизельді агрегаттардың сенімділігі мен ұзақ мерзімділігін арттыру үшін аса маңызды.

Жұмыстың методологиясы мотор майының сынамаларын физика-химиялық талдау әдістерін және қозғалтқыштың пайдалану көрсеткіштерін мониторингілеуді қолдана отырып, кешенді есептік-аналитикалық және эксперименталды зерттеуді қамтиды.

Мотор майының физика-химиялық құрамындағы ағымдағы өзгерістер майлау жүйесінің барлық сандық және сапалық көрсеткіштерінің динамикасын анықтайтын негізгі фактор екені анықталды. Майдың тозу процесінің дамуы (оның полимерленуін қоса алғанда) компоненттердің деградациялану жылдамдығына тікелей әсер етеді, бұл оның пайдалы ресурсын едәуір қысқартады және ауыстыру регламентін қатаң сақтауды талап етеді.

Сонымен қатар, жұмыста келесі қауіп анықталды: майлау жүйесінің техникалық күйінің өзгеруі май фракцияларының отын жүйесіне түсуіне әкеп соғуы мүмкін. Бұл пайдалану нормаларының өрескел бұзылуы болып табылады, нәтижесінде жұмыс режимі есептік көрсеткіштерден ауытқиды және қозғалтқыштың мерзімінен бұрын тозуы мен істен шығу қаупін бірнеше есе арттырады.

Осылайша, майлау жүйесі көрсеткіштерінің өзгеру динамикасы графиктік модель түрінде ұсынуға болатын күрделі, көпфакторлы тәуелділік болып табылады. Зерттеудің практикалық құндылығы қызмет көрсету стратегияларын оңтайландыру және дизельді қозғалтқыштарды пайдалану тиімділігін арттыру үшін негіз әзірлеуде жатыр.

Автор өмірбаяндары

Аманжол Табинбаев, Казахский национальный исследовательский технический университет имени К. И. Сатпаева, Республика Казахстан, Алматы, Казахстан

Табинбаев Аманжол Муратович, «Технологиялық машиналар және көлік» кафедрасының «Көлік, көлік техникасы және технологиялары» білім беру бағдарламасы бойынша докторант. Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық зерттеу техникалық университеті, Қ.И. Сәтбаев көшесі 22 үй, Алматы қаласы 410003 Қазақстан Республикасы. 8-700-217-46-10

Куралай Джолдасова, Казахский национальный исследовательский технический университет имени К. И. Сатпаева, Республика Казахстан, Алматы, Казахстан

Джолдасова Куралай Каирберлиновна, техника ғылымдарының кандидаты, «Технологиялық машиналар және көлік» кафедрасының қауымдастырылған профессоры. Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық зерттеу техникалық университеті, Қ.И. Сәтбаев көшесі 22 үй, Алматы қаласы, 410003, Қазақстан Республикасы. 8-701-372-11-90

Александр Денисов, Саратовский государственный технический университет имени Ю.А. Гагарина, Саратов, Российская федерация

Денисов Александр Сергеевич, техника ғылымдарының докторы, «Тасымалдауды ұйымдастыру, жол қозғалысының қауіпсіздігі және автомобильдерге қызмет көрсету» кафедрасының профессоры. Ю.А. Гагарин атындағы Саратов мемлекеттік техникалық университеті, Саратов қаласы, Политехническая көшесі 77 үй, 410003 Ресей Федерациясы. 8-960-357-06-70

ИССЛЕДОВАНИЕ ДИНАМИКИ ИЗМЕНЕНИЯ ПАРАМЕТРОВ МОТОРНОГО МАСЛА И ТЕХНИЧЕСКОГО СОСТОЯНИЯ СИСТЕМЫ СМАЗКИ ДИЗЕЛЬНОГО ДВИГАТЕЛЯ В ПРОЦЕССЕ ЭКСПЛУАТАЦИИ